Uw partner uit bed helpen. Uw moeder van de rolstoel naar de stoel in de woonkamer. Voor veel mantelzorgers hoort het er gewoon bij, meerdere keren per dag. Het gaat lang goed, tot de dag dat het niet meer goed gaat. Een verkeerde draai, een moment waarop de ander wegzakt, en uw rug schiet erin. Of erger: degene voor wie u zorgt, valt.
Een tillift neemt het zware werk over. Dat klinkt als iets voor het ziekenhuis of het verpleeghuis, maar steeds meer mensen gebruiken er thuis een. In dit artikel leest u wanneer een tillift zinvol is, welke soorten er zijn, waarom een plafondlift thuis vaker kan dan veel mensen denken, en hoe u een tillift regelt.
In dit artikel
Wanneer is een tillift nodig?
Er is geen vast moment waarop een tillift nodig wordt. Wel zijn er signalen die aangeven dat het tijd is om erover na te denken:
● Degene voor wie u zorgt, kan niet meer zelfstandig opstaan of blijven staan.
● U tilt of ondersteunt meerdere keren per dag bij het wisselen van bed, stoel, rolstoel of toilet.
● U heeft last van uw rug, schouders of nek na het helpen.
● U of uw naaste is bang om te vallen tijdens het verplaatsen.
● Een thuiszorgmedewerker geeft aan dat tillen zonder hulpmiddel niet langer verantwoord is.
Herkent u een of meer van deze punten, dan is het verstandig om advies te vragen. Wacht daar niet mee tot er iets misgaat: hoe eerder u het regelt, hoe kleiner de kans op een blessure of een val.
Actief of passief: wat past bij uw situatie?
Het eerste onderscheid is hoeveel uw naaste zelf nog kan.
Een actieve tillift, ook wel stalift of sta-op-lift genoemd, is bedoeld voor mensen die nog wat kracht in de benen hebben en met steun kunnen staan. De lift helpt bij het omhoogkomen en ondersteunt tijdens korte verplaatsingen, bijvoorbeeld van bed naar toilet. Uw naaste blijft zo zelf actief, wat goed is voor de spierkracht en het gevoel van zelfstandigheid.
Een passieve tillift is er voor mensen die niet meer kunnen staan of hun eigen gewicht niet kunnen dragen. Uw naaste zit dan in een tilband en de lift doet al het werk. Voor u als mantelzorger betekent dat: geen tilwerk meer, alleen begeleiden. Een passieve lift kan aan het plafond hangen of op wielen staan, en dat verschil is thuis groter dan het lijkt.
Een tillift aan het plafond of op wielen?
Een plafondlift loopt over een rail aan het plafond. De lift neemt geen vloerruimte in en is daardoor ook in een kleine slaapkamer of smalle badkamer goed te gebruiken. U hoeft niets te duwen of te sturen: de lift volgt de rail en u heeft uw handen vrij om uw naaste te begeleiden. Met een doorlopende rail brengt u iemand in één beweging van bed naar badkamer. En omdat de lift vast op zijn plek hangt, is hij altijd opgeladen en klaar voor gebruik. Voor wie thuis verzorgd wordt, is een plafondlift daarom in de meeste gevallen de beste oplossing, voor beide kanten.
Een mobiele tillift staat op wielen en rijdt u door het huis. Dat lijkt flexibel, maar vraagt in de praktijk veel: ruimte om rond het bed te draaien, een vrije vloer en kracht om de lift met uw naaste erin te duwen. Drempels en vloerbedekking maken dat nog zwaarder. Een mobiele lift past vooral bij incidenteel gebruik, of als stalift voor iemand die nog kan staan.
Kan een plafondlift bij ons thuis?
Veel mensen denken van niet. Het plafond is te laag, het is een huurwoning, of er mag niet geboord worden. In de praktijk is er vrijwel altijd een oplossing. Plafondliften zijn er in verschillende uitvoeringen:
● Een vaste rail boven het bed. De eenvoudigste vorm, voor de transfer van bed naar stoel of rolstoel.
● Een railsysteem door de woning. Hiermee verbindt u bijvoorbeeld slaapkamer, badkamer en woonkamer. Er zijn ook liften die u van de ene naar de andere rail meeneemt, zodat één lift in meerdere ruimtes te gebruiken is.
● Een rail op wandsteunen. Is het plafond niet sterk genoeg, dan wordt de rail aan de muren bevestigd in plaats van aan het plafond.
● Een vrijstaand frame met rail. Hiervoor hoeft niets geboord te worden. Handig in een huurwoning of bij een tijdelijke situatie, en het frame gaat mee als u verhuist.
● Een uitvoering voor lage plafonds. Deze liften bouwen weinig hoogte in en vallen in huis nauwelijks op.
Let bij de keuze ook op wat er later kan veranderen. Een modulair railsysteem kan worden uitgebreid als de zorgvraag toeneemt, bijvoorbeeld met een rail naar de badkamer. En vraag naar de levensduur: een goede plafondlift gaat vijftien jaar of langer mee.
De tilband maakt het verschil
Bij een passieve tillift is de tilband minstens zo belangrijk als de lift zelf. Een band die te groot is, geeft geen steun. Een band die te klein is, knelt. Er zijn banden voor het wisselen tussen bed en stoel, voor toiletbezoek en voor het douchen. Laat u bij de keuze adviseren, en vraag ook hoe u de band aanbrengt terwijl uw naaste in bed ligt. Dat scheelt veel gedoe en ongemak.
Hoe regelt u een tillift?
Een goede eerste stap is een gesprek met een ergotherapeut. Die kijkt naar wat uw naaste zelf nog kan, naar de indeling van uw woning en naar hoe de zorg verdeeld is. Op basis daarvan adviseert de ergotherapeut welk type past.
Voor gebruik thuis loopt de aanvraag meestal via de Wmo bij uw gemeente. Gaat het om een tijdelijke situatie, bijvoorbeeld na een ziekenhuisopname, dan kan het ook via de zorgverzekeraar lopen. De route verschilt per gemeente en per situatie. Uw huisarts, wijkverpleegkundige of ergotherapeut weet meestal de weg.
Denkt u aan een plafondlift, noem dat dan vroeg in het gesprek. Een specialist beoordeelt vooraf het plafond en de muren en kiest de bevestiging die past. Bent u bang dat het bij u niet kan, laat dat dan eerst bekijken voordat u voor een mobiele lift kiest. De montage zelf gaat meestal sneller dan mensen verwachten.
Tips voor veilig gebruik
Een tillift maakt verplaatsen veiliger, mits u er goed mee omgaat. Een paar praktische tips:
- Vraag om instructie. Laat u bij de levering uitleggen hoe de lift werkt en oefen een paar keer terwijl er iemand meekijkt.
- Neem de tijd. Haast is de grootste oorzaak van fouten. Vertel uw naaste wat u gaat doen, stap voor stap.
- Controleer de tilband. Kijk voor elk gebruik of de band heel is en goed vastzit aan de lift.
- Houd de ruimte vrij. Zorg dat er niets op de vloer ligt waar wielen of voeten achter kunnen blijven haken.
- Laat de lift onderhouden. Een tillift heeft periodiek onderhoud nodig. Vraag bij de levering wie daarvoor zorgt.
Zorgen zonder dat het u opbreekt
Mantelzorg is waardevol, maar het mag u niet uw gezondheid kosten. Een tillift zorgt ervoor dat u langer kunt blijven zorgen, en dat uw naaste zich veilig voelt bij elke verplaatsing. Dat maakt het dagelijks leven voor u allebei een stuk rustiger.
Guldmann ontwikkelt al tientallen jaren tilliften en tilbanden, voor ziekenhuizen, verpleeghuizen en de thuissituatie. Het bedrijf is gespecialiseerd in plafondliften; de liften en accu’s zijn gebouwd om minimaal vijftien jaar mee te gaan. De productspecialisten van Guldmann kijken mee naar uw woning en naar de manier waarop de zorg is georganiseerd, en zorgen na de montage voor instructie. Wilt u weten wat er bij u thuis mogelijk is? Neem dan contact op voor persoonlijk advies.
